Column

Column Carine Vos

Carine Vos heeft haar eigen praktijk in studiekeuzebegeleiding (Richting-Wijzer Advies). In een maandelijkse column neemt zij het nieuws en haar ervaringen op het gebied van studiekeuze onder de loep. Haar columns kunt u hier lezen.

Column 26: Wat wil jij later worden?

We stellen jonge kinderen al de vraag: Wat wil je later worden? Waarom doen we dat? Is het belangrijk en wat zegt het antwoord eigenlijk? Zo antwoordde mijn dochter(7) een tijdlang steevast op die vraag: “Josje” (die van K3). En “weet ik niet”. Daarna was het antwoord: “juf” en op het moment is het “onderzoeker”.

Wat ik hieruit o.a. destilleer is dat ze a) nogal veranderlijk is en beïnvloed wordt door haar omgeving en b) niet altijd doorheeft dat bij bepaalde beroepen bepaalde talenten of eigenschappen samen gaan. Voor nu is het ook totaal niet belangrijk en zegt het weinig. Maar ik zie wel parallellen met jongeren die moeten kiezen. Ook aan hen vragen we – vaak op jonge leeftijd – wat zij willen worden. Dan is het opeens wél belangrijk, want het antwoord kan bepalend zijn voor de rest van hun leven, of minimaal de eerstkomende studiejaren.

Het is dan wellicht goed om te weten dat de puberteit een fase is waarin de jongere voor het eerst een eigen identiteit ervaart en dat die fase diverse stadia kent. Pubers leiden namelijk eerst hun identiteit van anderen af. Daarna weten ze vaak even niet wie ze zijn, om vervolgens identiteiten te gaan uitproberen. Als afronding volgt dan een solide identiteit (vergelijk: Josje – niets – juf – onderzoeker?).

De vraag Wat wil je worden? komt dus pas goed tot zijn recht als de eigen identiteit is ontwikkeld. Dat is uiteraard een individueel proces; de één zal daar eerder aan toe zijn dan de ander. En toch is binnen ons schoolsysteem bepaald dat jongeren daar allemaal tegelijk aan toe zijn: afhankelijk van niveau is dat respectievelijk 2/3 vmbo, 3 havo, 4 vwo.

Het is dus niet vreemd dat de één wel weet wat hij wil worden en dat dat klopt (eindstadium). Of dat de ander rebels is (weet het even niet-stadium) of een derde zo vaak iets anders wil (uitprobeer-stadium). Gegeven het feit dat pas ongeveer vanaf 16 jaar de fase van volwassen worden begint^*, hoe mooi zou het dan zijn als ons onderwijssysteem de belangrijke beroepskeuzes zou weten uit te stellen tot het moment dat het grote gros van de leerlingen er ook daadwerkelijk aan toe is. Zodat Wat wil jij later worden? in ieder geval de basis heeft in een solide identiteit.

^{*: Zie bijv. Puberbrein binnenstebuiten, Huub Nelis & Yvonne van Sark}

Eerder verschenen columns van Carine Vos

Column 25: Vervroegde aanmelding - april 2013
Column 24: "vak-mentor": de perfecte combinatie - maart 2013
Column 23: Empowerment - februari 2013
Column 22: Studiekeuze: Pizza of gebakken eitje? - januari 2013
Column 21: Samenhang Studiekeuzeactiviteiten - december 2012
Column 20: Nogmaals: kiezen voor baangarantie? - november 2012
Column 19: Iedere topper heeft een coach - oktober 2012
Column 18: Jongens en meiden en hun studiekeuze - september 2012
Column 17: Studiekeuze en talent - augustus 2012
Column 16: Averechtse keuzebegeleiding - juli 2012
Column 15: Studiekeuze bij een brede belangstelling - juni 2012
Column 14: Studeren of een jaar er tussenuit? - mei 2012
Column 13: De Studiekeuzebegeleidingswegen naar Rome - april 2012
Column 12: Hulp bij het studiekeuzeproces - maart 2012
Column 11: Studeren voor later? - februari 2011
Column 10: Reflecterend vermogen - januari 2012
Column 9: Voorlichting bij studiekeuze - december 2011
Column 8: Studierichtingen en het moment van kiezen - november 2011
Column 7: Studiekeuze & Baangarantie - oktober 2011
Column 6: Studiekeuze: op tijd beginnen! - september 2011
Column 5: Foute studiekeuze-argumenten - augustus 2011
Column 4: De Studiekiezer en zijn ouders - juli 2011
Column 3: De digitalisering van studiekeuze - juni 2011
Column 2: Langstuderen of gewoon foute studiekeuze? - mei 2011
Column 1: Je studiekeuze motiveren - april 2011